U-Z

UAFRP
Union des Associations Francaises des Relations Publiques.

uit de pagina kijken
Zie: spiegel verkeerd.

uitdekken
Deel van een filmnegatief afdekken. Zo kan bijvoorbeeld de achtergrond op een foto worden weggehaald om het onderwerp vrijstaand te maken.

uitgever
[cijfers Cebuco]

uitgevuld zetsel
Zie: uitvullen.

uitnodiging

uitslaande plaat
Illustratie en tekst die breder is gezet dan een gewone pagina en daarom wordt ingevouwen.

uitsmijter
Ook: punchline. Laatste zin van een bericht of verslag dat de lezer of luisteraar het gevoel geeft dat het bericht of verslag afgerond is. Inhoudelijk bestaat de uitsmijter vaak uit een herhaling van een element in de eerste vraag of intro.

uittellen
Berekenen van de lengte van een kop binnen de kolombreedte aan de hand van de verschillende proportionele breedten van letters om een passende hoofdkop te verkrijgen. Tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw gebeurde dat handmatig. Voorbeelden van beschikbare lettertypen en lettergrootten (corpsen) vonden journalisten in de zogeheten koppenbijbel. Daarmee konden zij zien hoeveel letters van een bepaalde grootte in een bepaald aantal kolommen passen. Om te weten te komen of een kop paste, telden journalisten het aantal tekens (letters, spaties, leestekens). Iedere letter had een bepaalde breedte waarde, uitgedrukt in eenheden: de kapitale M bijvoorbeeld twee eenheden, de kleine letter i een halve eenheid. Dit uittellen gebeurde tot op de halve letter nauwkeurig. Een te grote kop kon niet kleiner worden gemaakt en paste daardoor niet in de kolom. ‘Lood is geen elastiek’ heette het in die dagen ter zetterij. Inmiddels heeft de computer deze taak overgenomen en hoeft er niet meer te worden ‘uitgeteld’.

uitvoering

uitvullen
Extra woordspaties aanbrengen om de regel vol te maken. Ook wel: achterin gelijk zetten. Bij kranten en tijdschriften wordt zelden met onuitgevuld zetsel gewerkt. Intro’s worden wel vaak in vrije regelval gezet. Het Utrechts Nieuwsblad heeft onderop de voorpagina een vast blokje in onuitgevulde regelval met een luchtig beschreven nieuwsonderwerp.
Zie ook: regelval.

uitzendfrequentie

Umfeld
Alle redactionele artikelen, programma’s of andere uitingen die vrijwel tegelijkertijd met een bepaalde communicatieve uiting kunnen worden waargenomen. Anders gezegd: het milieu van een  communicatieve uiting, waarbij onder meer van belang zijn het aantal en de vormgeving van de redactionele bijdragen en de reclame in bepaalde interessegebieden. Of, om het in normaal Nederlands te zeggen: bepaalde gevoelsmatige kenmerken van een medium, zoals autoriteit, sfeer en image, beïnvloeden de in het medium opgenomen reclameboodschap.

undercover journalistiek
Methode van nieuwsgaren c.q. verslaggeven waarbij de journalist in een vermomming te werk gaat. Grote bekendheid met deze manier van werken verwierf de Duitse journalist Günter Wallraff, die als journalist bij Bild Zeitung werkte (Verslaggever bij Bild, 1980), als illegale gastarbeider (Ik Ali, 1985) en als arbeider (*C*’t Gewone kapitalisme, 1974 en Ongewenste reportages, 1976). In Nederland wordt de methode niet veel toegepast. Nieuwe Revu ging in 1989 een keer goed de mist in met een verhaal over omkoopbaarheid van autoriteiten. Zich uitgevend als zakenman peilden twee verslaggevers de bereidheid van onder anderen een wethouder te Bergen op Zoom om steekpenningen aan te nemen. Het ‘bewijs’ was echter dermate zwak, dat het Hof Nieuwe Revu (en Veronica, die er een tv-uitzending aan had gewijd) tot een schadevergoeding van 200.000 gulden veroordeelde.
Evenals voor investigative journalism geldt voor undercover journalistiek, dat er niets nieuws onder de zon is. NRC-journalist M.J. (Rie) Brusse (1873-1941), vooral bekend door zijn boek Boefje, leefde aan het begin van de eeuw al in vermomming onder de mensen die hij wilde beschrijven. Hij woonde als zeeman in de logementen in Rotterdam, Antwerpen en Amsterdam en trok, vermomd als zwerver, op met landlopers. In zijn feuilleton Onder de menschen deed hij daarvan verslag.

underground

unique selling point

UPA
United Press Association.

UPI
United Press International. Amerikaans persbureau. Nadat het vele jaren in financiële problemen had verkeerd, vroeg het in augustus 1991 surséance van betaling aan. In juni 1992 werd het bureau na weken touwtrekken voor 3,95 miljoen dollar overgenomen door de Middle East Broadcasting Company (MBC), een in Londen gevestigde televisiemaatschappij, die Arabisch-talige programma’s maakt.

uses and gratifications model

USIA
United States Information Agency.

utilisme

 vakbeurs
Verzameling stands, gericht op groepen handelaren. Op beurzen worden verschillende communicatie-instrumenten gebruikt, zoals personal selling in combinatie met laten proeven of proberen, affiches, borden, folders, draagtassen, video, en product display. Het is beslist onjuist om beurzen en tentoonstellingen ‘media’ te noemen, omdat deze activiteit veel meer omvat dan levenloze objecten.

vakbladen
Categorie op afgebakende beroepsgroep toegesneden tijdschriften. Onderscheiden worden: 1 wetenschappelijke tijdschriften, 2 tijdschriften voor branche, bedrijfstak en bedrijfsleven en 3 tijdschriften voor professie en beroep. In Nederland worden 1200 vakbladen uitgegeven, waarvan 431 met een oplage van 2,4 miljoen exemplaren zijn aangesloten bij de NOTU. De grootste zijn Intermediair, Management team, Bedrijfsdocumentaire, Computable, Boerderij en P.T. Aktueel.

vakdagblad

vakredacteur

vaktijdschrift
Zie: vakbladen.

validiteit

varia
Zie: faits divers.

vaste verslaggever

VB-nieuws
Nieuws met ‘vertraagde beloning’ zoals: politie, sociale problemen, economie, gezondheidszorg, onderwijs, wetenschap; ter onderscheiding van OB-nieuws, dat gemakkelijker te verwerken is. Kwaliteitskranten bieden meer VB- dan OB-nieuws. De term verwijst naar de ‘beloning’ die later komt in de vorm van beter begrip, mee kunnen praten, prestige en promotiekansen.
Zie ook: nieuwswaarde; OB-nieuws.

VBN
Vereniging van Bedrijfsredacteuren in Nederland, beroepsvereniging van bedrijfsjournalisten.

VBRA

Vecai
Vereniging van Exploitanten en Machtiginghouders van Centrale Antenne Inrichtingen.

veldexperiment

verbale communicatie
Communicatie door middel van het gesproken woord. Onderzoek heeft aangetoond dat in goede communicatie maar twintig procent wordt overgedragen door wat wordt gezegd. Dertig procent van de communicatie ontstaat door gebaar, houding, timbre van de stem, volume. En de andere vijftig procent wordt bepaald door de situatie waarin men zich met zijn gesprekspartner bevindt. Zie: Jan Renkema, Onder woorden, Uitg. SDU.
Zie ook: metacommunicatie; non-verbale communicatie; paralinguïstische communicatie.

Vereniging van Nederlandse Public Relations Consultants

vergadering

vergelijkende reclame
Reclame waarin één of meer concurrerende bedrijven of merken met name worden genoemd. In de VS is het noemen en afbeelden van concurrenten toegestaan. De Benelux Merkenwet daarentegen verbiedt het zonder noodzaak noemen van een concurrent in reclame-uitingen, doch op grond van algemene rechtsnormen is vergelijkende reclame in Nederland wel toegestaan. Wat niet mag zijn misleidende, kleinerende of denigrerende vergelijkingen.

vergetelheid, recht op
Recht om met rust gelaten te worden nadat iemand gestraft is geweest voor een misdaad. De Franse Denise L. deed daarop in 1991 een beroep toen Paris Match de moord oprakelde die ze pleegde op haar tweejarige onwettige dochter in het begin van de jaren vijftig. De rechtbank oordeelde dat er geen recht op vergetelheid is van misdaden, maar de pers dient zich te onthouden van onnodige inbreuken op het privé-leven van de dader die heeft geboet. Daarom werd Paris Match veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 166.000 francs.

verkeerd lezend

verklaren

verlichting

verlichtingsdenken

vernieuwing

verschoningsrecht
Wettelijk zwijgrecht van artsen of advocaten, die geheim mogen houden wat bij de uitoefening van hun beroep vertrouwelijk is meegedeeld. Journalisten kennen geen verschoningsrecht; of ze het zouden moeten krijgen, is een reeds lang omstreden kwestie. In 1988 werd het onderwerp weer actueel, toen de Haagse rechtbank een journalist van de Delftsche Courant liet gijzelen. De krant had geciteerd uit een geheime nota en de loco-burgemeester van Nootdorp wilde weten hoe de nota in de redactionele  kolommen was terechtgekomen. In 1991 diende Tweede-Kamerlid prof. mr. Erik Jurgens een voorontwerp voor een wet op het journalistieke verschoningsrecht in, gebaseerd op de in 1989 verschenen dissertatie Naar een journalistiek privilege van de Amsterdamse jurist mr. W.F. Korthals Altes.
Zie ook: tipgever.

verslag
Artikel waarin een gebeurtenis wordt beschreven of de toestand van iets. Te onderscheiden zijn: nieuwsverslag, sfeerverslag en allerlei mengvormen, zoals recenserend verslag, analyserend verslag, interpreterend verslag en commentariërend verslag. In de geschreven media, met name in de sport- en parlementaire verslaggeving, bestaat de trend om steeds minder aan verslaggeving te doen, omdat de mediaconsument al alles op de televisie heeft kunnen zien. Het verslag kan beschouwd worden als het oudste journalistieke genre. Zelfs voordat de eerste journalist nog geboren moest worden, stond het zelfs al in volle bloei. Het eerste verslag waarin een glimp van het latere Nederland voorkomt dateert van 325 voor Chr. Zie: Geert Mak, Reportages uit Nederland, Prometheus 1991; Nico Kussendrager en Dick van der Lugt, Basisboek journalistiek, Groningen 2007.

verslaggever
Journalist die een verslag maakt.
Zie ook: redacteur.

verspreiding

verspreidingsdichtheid

verspreidingsproces

vertikale vakbeurs

vertrossing

verzinsel
Verhaal of radio/tv-item dat geheel ontsproten is aan de fantasie van de maker. In zijn tijd als  verslaggever bij Het Parool verzon Gerard Reve tweemaal een verhaal. Eenmaal over Nederlandse au-pair meisjes, die misbruikt en uitgebuit zouden worden, en één keer over een illegale stokerij. Beide keren kwam het niet uit. (Het Parool, 27 februari 1993)
Zie ook: canard; personificatie; Scoop.

verzorgingsstaat

verzuiling

vet
Dikgedrukt. Meestal wordt de lead van een artikel vet gezet.

VGN

video presentatie

videocassette

videofoon

videojournaal

videorecorder

Videotex
Interactief, op computertechniek gebaseerd en grotendeels in presentatie en bediening gestandaardiseerd medium voor informatielevering, het afhandelen van transacties en het verzorgen van communicatie tussen gebruikers. In 1990 met enkele experimenten van start gegaan. Wie toegang wil hebben tot een van de 150 diensten (o.a. postbus 51, postorderbedrijven, banken) heeft een videotex-terminal nodig (te huur of te koop bij een Telecom-winkel) of een personal computer met modem en speciale software. Journalistieke informatie is beperkt tot binnen- en buitenlands nieuws van het ANP en financiële en economische informatie. Het netwerk wordt beheerd door Videotex Nederland NV. Het aantal regelmatige gebruikers wordt geschat op 100.000 (1991).

videotext

Viditel
Communicatie- en informatiesysteem van de PTT, dat via het telefoonnet werkte. De eerste Nederlandse publieke onlinedienst ging op 7 augustus 1980 van start. De dienst werkte als systeem met een computerverbinding via het telefoonnetwerk met een televisie als afleverstation. Viditel begon met 150 informatieleveranciers en 3000 gebruikers.

vijfprocentsregeling
Regeling voor migranten met ingang van het studiejaar 1988/89, die inhoudt dat van alle eerstejaars plaatsen op de Nederlandse scholen voor journalistiek vijf procent beschikbaar is voor migranten. De bedoeling van de regeling is om de toegang van allochtonen tot de Nederlandse mediawereld te bevorderen.

visitekaartje

Visnews Reuters Television

visueel

visueel medium
Medium dat uitsluitend door het oog wordt waargenomen (afgezien van het eventuele gebruik van steungeur) zoals krant, dia of folder.

vlakdruk
Druktechniek, waarbij het drukvlak noch verhoogd (hoogdruk) noch verlaagd (diepdruk) is.

VNU

vocabulaire

voedingsvoorlichting

voetcijfer

voice over
Commentaarstem bij opnamen met algemeen geluid of gesproken vertaling; niet te verwarren met voice-erdoorheen, zoals de tolk die tijdens de Golfoorlog door CNN-uitzendingen zat te hijgen.

voordracht

voorgesprek
Bijeenkomst met interviewee of mogelijke gast om kennis te maken en de hoofdpunten van een interview vooraf door te spreken of om iemand te selecteren op representativiteit voor deelname aan een (televisie)programma.

voorinzage
Overeenkomst waarbij een journalist instemt met het verzoek van een geïnterviewde of informant om een verhaal van te voren te laten lezen, al of niet onder voorwaarde van een verbod op publikatie van (een deel van) die tekst of publikatie.

voorkennis

voorkeurspelling
Voorheen de spellingswijze van woorden die de voorkeur genoot, zoals aangegeven in de Woordenlijst van de Nederlandse Taal (in de wandeling ‘het groene boekje’ geheten). Het merendeel der journalisten hechtte sterk aan deze spelling. Bij de spellingswijziging van […] is de voorkeurspelling opgeheven. Verdeeldheid heerste en heerst nog steeds over de spelling van buitenlandse namen. Doorgaans wordt de schrijfwijze gevolgd van Schrijfwijzer van buitenlandse namen, een uitgave van de SDU in samenwerking met het ANP.

voorlichter
Staffunctionaris of ambtelijk medewerker, die zich uit hoofde van zijn functie bezighoudt met het stelselmatig verstrekken van informatie aan derden binnen en buiten de organisatie. Van de 647 Nederlandse gemeenten heeft 38 procent een of meer voorlichter(s) in dienst, bij de overige is voorlichting nog een taakonderdeel van een ambtenaar (Lokaal bestuur, februari 1992).

voorlichter buitenland

voorlichter voor directe publiekscontacten

voorlichting
Het stelselmatig verstrekken van feitelijke, controleerbare en objectieve informatie om de ontvanger hiervan in staat te stellen zich zo zelfstandig mogelijk een oordeel te vormen c.q. een besluit te nemen. Onderscheid wordt gemaakt tussen properatieve, informatieve, educatieve en persuasieve voorlichting.

voorlichtingsbijeenkomst

voorlichtingscentrum

voorlichtingsdienst

voorlichtingskrant

voorlichtingskunde

voorlichtings(kundig) onderzoek

voorlichtingskundige

voorlichtingsmarkt

voorlichtingsmateriaal

voorlichtingsmedewerker

voorlichtingsorganisatie

voorlichtingsstatuut

voorlopigheidsethiek

vooroordeel

voorspellen

voorstelling

vormgeving
Zie: krantenvormgeving.

vorming

vouwblad

VP
Voorpagina.

VPRA
Vereniging van Public Relations Adviesbureaus.

vraaggesprek
Zie: interview.

vriendin

vrije nieuwsgaring
Nieuwsgaring onafhankelijk van officiële bronnen (persberichten, persconferenties, briefings). De term impliceert actieve en eigen nieuwsgaring en verwijst daarbij vooral naar het eigen initiatief van de journalist. In de Falkland- en Golfoorlog bijvoorbeeld was vrije nieuwsgaring vrijwel onmogelijk  doordat de legerautoriteiten journalisten niet toestonden zelf op onderzoek uit te gaan. In een land met censuur is vrije nieuwsgaring vrijwel uitgesloten, tenzij de journalist zijn bevindingen, met aanzienlijke risico’s voor de veiligheid van hemzelf en zijn bron, publiceert in de ondergrondse of buitenlandse pers. Vrije nieuwsgaring kan een methode zijn om een embargo te omzeilen. Wanneer de journalist uit een andere bron zijn informatie verkrijgt, is hij niet aan het embargo gebonden.
Zie ook: embargo; nieuwsgaring; oorlogsverslaggeving.

vrije regelval
Zie: regelval.

vrijheid van drukpers
Zie: persvrijheid.

vrijheid van meningsuiting

vrijwillige censuur

Vrouw en Media, stichting
Stichting opgericht in 1982. In opdracht van de stichting deden Els Diekerhof, Mirjam Elias en Marjan Sax in 1986 onderzoek naar de positie van vrouwen binnen de dagbladjournalistiek (Voor zover plaats aan de perstafel; vrouwen in de dagbladjournalistiek, vroeger en nu). De voornaamste oorzaak van de magere 10 procent vrouwen in de dagbladjournalistiek lag volgens dit onderzoek bij de omgangsvormen, carrièrepatronen en beroepseisen op de krant. Sinds 1986 reikt de stichting jaarlijks de Henriëtte van der Meybeker uit, vernoemd naar de eerste vrouwelijke journalist in loondienst, een wisselprijs voor de krant waar het grootst aantal vrouwen werkt.
Zie ook: journalist.

vrouwenmaandblad
Categorie publieksbladen, zoals AvantGarde, Avenue, Cosmopolitan, Elegance, Elle, Marie Claire en Nouveau.

vrouwenserviceblad
Categorie publieksbladen, zoals Flair, Libelle, Margriet, Viva en Yes. Gemiddelde verkochte oplage over 1990/1991 1,8 miljoen exemplaren. Volgens het jaarverslag 1991 van de VNU maken de advertentiegelden 30 procent uit van de totale inkomsten van Libelle en Margriet.

VSOM
Vereniging voor Studie en Onderzoek van Massacommunicatie Vereniging die zich ten doel stelt de studie van massacommunicatie te bevorderen, onder meer door een platform te scheppen waarop de universitaire en de meer commercieel gerichte onderzoeker elkaar kunnen ontmoeten.

vulgarisation

VVA

w, de vijf w’s
Journalistiek ezelsbruggetje waarmee het wie, wat, waar, wanneer en waarom/door worden aangeduid. Een goed nieuwsbericht bevat al deze elementen plus het hoe. Het is een misvatting dat ze alle in de lead vermeld zouden moeten worden. Een goede kop bevat twee à drie w’s.

waakhondfunctie

waarden

waarderingscijfer

waarheid

waarneming

wandbord

wandprojectie

waste
Nutteloos bereik. Alle ontvangers van een bepaald medium die niet tot de doelgroep behoren.
Zie ook: bereik

Watergate
Affaire vernoemd naar het gebouwencomplex van het Watergate Hotel in Washington DC, die leidde tot het aftreden van president Nixon. De affaire begon heel simpel met een inbraak, zaterdag 17 juni 1972 in het hoofdkwartier van de Democratische Partij, dat in dit complex was gevestigd. De twee jonge stadsverslaggevers Carl Bernstein en Bob Woodward van de Washington Post beten zich in de zaak vast, nadat ze hadden ontdekt dat een van de inbrekers voor de CIA had gewerkt. Het tweetal werd bekroond met de hoogste onderscheiding van de Amerikaanse journalistiek, de Pulizerprijs. Ze werden een legende toen hun boek All the President’s Men werd uitgebracht als Hollywoodfilm.
Zie ook: Deep Throat

wederhoor
Zie: hoor en wederhoor

weekblad
Blad dat wekelijks verschijnt. Bovenaan de vrouwen top-tien staat Libelle (oplage 736.000 exemplaren), bij de mannen …

weekendbijlage
Extra katern(en) in de zaterdagkrant, zoals Zaterdags Bijvoegsel (NRC Handelsblad), Het Vervolg (de Volkskrant) en Zaterdag (AD), soms met een eigen redactie. Qua inhoud wat luchtiger dan de rest van de krant. De katernen worden vaak al op donderdag gedrukt. In het buitenland hebben sommige kranten een glossy als weekendbijlage.
Zie ook:supplement

weerbericht

weesmeisje  
Lettergreep of woord die ‘verweesd’ staat op de laatste regel van een pagina of kolom.  
Zie ook:hoerejong

Wereldomroep

werkplan

werving

wetenschappelijke brochures

wetenschapsbulletins

Wetenschapscorrespondenten, Nederlandse Vereniging van
Geeft Zoekboek uit: een alfabetische lijst van wetenschapsjournalisten en hun specialisaties.

wetenschapsjournalistiek
(letterlijk) Verslaggeving over ontwikkelingen in het wetenschappelijk onderzoek.

wetenschapsredactie
Deelredactie die het wetenschappelijk nieuws verzorgt. Redigeert bij de Volkskrant de zaterdagse bijlage Wetenschap en bij NRC Handelsblad de bijlage Wetenschap & Onderwijs op donderdag.

wetenschapssponsoring

wetenschapsvoorlichter

wetenschapsvoorlichting

wijkblad

wisselen
Gedurende het drukproces kunnen pagina’s van de krant worden gewisseld. De pers wordt stopgezet en de desbetreffende pagina wordt gewisseld voor een geactualiseerde versie. Een hilarisch voorbeeld leverde de Orlando Sentinel op tijdens de presidentsverkiezingen in de VS.

witten
(letterlijk) 1 Het aanbieden van een arbeids- contract voor onbepaalde tijd aan een ‘vaste’ freelancer; 2 Standaardiseren lichtmeting video-camera via transparant wit lensdopje (invercone). … filmen van een wit vel papier, waarbij in regiekamer iets wordt ingesteld.

WOB
Wet Openbaarheid van Bestuur, op 1 mei 1980 van kracht geworden, waarin het verstrekken van informatie door de overheid is geregeld. Herzien in […]. In de journalistieke praktijk functioneert de WOB nauwelijks, omdat ze vele beperkingen en uitzonderingen kent. Wanneer het echt spannend wordt, is een taai gevecht voor de Raad van State nodig om een overheidsorgaan te dwingen de begeerde inlichtingen prijs te geven.

woorden

World Press Photo

wpm
(letterlijk) Werkkamer produktiemedewerker bij omroep.

WTN
Worldwide Television News Amerikaanse leverancier van televisienieuws…
Zie ook:Visnews

yellow journalism

yellow paper

yellow press

zakken, de krant gaat
Uitdrukking die aangeeft dat de deadline is aangebroken. Stamt uit de tijd dat een kranteredactie was gevestigd in de verdieping boven de krant.

zappen
Heen en weer schakelen tussen televisiezenders met behulp van de afstandsbediening. Vooral bij het begin van reclameblokken. Probleem voor reclamemakers. Ook zipping zapping, grazing en kanaalzwemmen genoemd.

zegelbelasting
Zie: dagbladzegel

zelfbeeld

zelfcensuur

zelfregulering

zendamateurs

zender

zenderintentie

zendmachtiging

zettekens

zetaanwijzingen
Instructies voor de zetter met betrekking tot te gebruiken lettertypes, corps, koppen enzovoort.

zetduiveltje
Grappige benaming voor een niet bestaand wezen, dat verantwoordelijk zou zijn voor zetfouten in de krant. Tegenwoordig bestaadt het mannetje niet meer, want zetfouten zijn sinds de introductie van beeldschermen tikfouten. Immers: de tekst wordt regelrecht, zonder tussenkomst van een typiste of zetter, vanaf de schermtekst gezet. De auteur kan dus niet meer anderen de schuld geven van fouten in de tekst, zoals ‘bestaadt’ in de voorvorige zin.
Zetfouten vormden jaar en dag een bron van vermaak in de Vrij Nederland rubriek Geknipt voor u. Ook in Canada leeft een zetduiveltje met gevoel voor humor. Tijdens een bezoek van de Britse kroonprins Charles en zijn vrouw Diana aan dit land was Lady Di te gast in een natuurmuseum, waar zij onder meer modellen van walvissen bewonderde. In een perscommuniqué van het museum werd ze abusievelijk aangeduid als ‘Princess of Whales’ (Prinses der walvissen) in plaats van ‘Princess of Wales’. Een geheel ander verhaal vormen de rare afbrekingen in kranten, zoals ‘we-thouder’. Hier treft de auteur geen blaam; ze zijn terug te voeren tot het gebruikte afkortingsprogramma.
Nu kennen die programma’s wel correctielijsten, maar na het invoeren van de correcte afbreking wet-houder breekt de computer de volgende keer het woordje wethouderspost weer vrolijk af als ‘we-thouderspost’, omdat hij het woord niet herkent.

zetinstructies

zetaanwijzingen

zetmachines
Er zijn vier soorten fotografische zetmachines: 1 de optische met lichtval door een letterstrip, 2 projectie via een kathodestraalbuis, 3 digitale scanners en 4 de laserscanner.

zetspiegel
Deel van het oppervlak van de pagina dat bedrukt wordt.

zijwit 
Wit aan de buitenzijde van de zetspiegel

Zilveren Camera
De Zilveren Camera is een initiatief van de Nederlandse Vereniging van fotojournalisten (NVF). De eerste Zilveren Camera werd uitgereikt in 1949.

De Zilveren Camera 2000, voor de beste nieuwsfoto van het jaar, ging naar de freelance fotograaf Bram Budel (26) voor deze foto van de vuurwerkramp in Enschede. Op straat ligt een dodelijk slachtoffer. De Twentse Courant Tubantia besloot de foto uit respect voor de slachtofffers niet te plaatsen.
De Zilveren Camera 2009 ging naar Pim Ras voor zijn foto van Karst T, de dader van de aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn.

 

 

 

zinnen

zipping
1 Zip: uiterst snelle pan, waardoor er slechts een ondefinieerbare reeks strepen voorbij schieten. De toeschouwer krijgt de indruk alsof hij snel wordt verplaatst. Een zip wordt vaak gebruikt om een afstand of een tijdsoverbrugging naar de volgende scène te suggereren.
2 Versneld afspelen van een videoband omdat men in een gedeelte niet is ge‹nteresseerd. Vooral tv-commercials of STER-blokken worden gezipt.

Zondag, De Krant op
De enige naoorlogse zondagskrant in Nederland en derde nieuwe Nederlandse krant sinds 1946. Van zondag 14 oktober 1990 tot en met 10 mei 1992 verschenen, na surséance van betaling overgenomen door de Hollandse Persunie en van medio oktober 1992 tot 21 maart 1993 voortgezet als zondagsbijlage van HP/De Tijd onder de titel HP/De Tijd Op Zondag.
Het initiatief werd in de dagbladwereld buitengewoon sceptisch ontvangen. Telegraaf, Dagbladunie en Perscombinatie die weigerden advertenties van het blad te accepteren, moesten door het ministerie van Economische Zaken tot de orde worden geroepen. Ondanks een investering van 35 miljoen gulden kwam de krant in de financiële moeilijkheden. Problematisch waren de lage advertentiebezetting, de hoge drukkosten (de krant werd in Brussel gedrukt), de matig functionerende distributie en de relatief prijzige bezorging. Volgens de  ewindvoerders over de surséance deden de extreem hoge marketingkosten het blad de das om. Een bijlage met programmagegevens van de publieke omroepen, RTL4 en een aantal buitenlandse kanalen werd door de omroepen via de rechter getorpedeerd en het Bedrijfsfonds voor de Pers weigerde het blad te hulp te komen. Hoofdredacteur René de Bok beschreef zijn ervaringen in Opkomst en ondergang van een jongensdroom, ‘een deprimerend relaas van ruzies, misverstanden, machtsgewoel, leugens en verdraaiingen’ (Zeger Luyendijk in NRC Handelsblad). De voortzetting door de Hollandse Persunie liep schipbreuk omdat het aantal advertenties tegenviel.
Zie ook: editie; zondagsblad.

zondagsblad
De Telegraaf lanceerde op zondag 21 maart 2004 De Telegraaf op zondag. Het laatste nummer verscheen op zondag 20 december 2009. Volgens de krant werden niet genoeg adverteerders gevonden. Met het verdwijnen van De Telegraaf op zondag heeft Nederland geen zondagskrant meer. De Twentsche Courant Tubantia probeerde ook in 2004 een zondagskrant te lanceren. Die krant werd 1 januari 2009 stopgezet. (Bron: Novum)

zoomen
Het gebruik van een zoomobjectief om de beeldhoek tijdens een opname te vergroten of te verkleinen. Hierdoor lijkt het alsof de camera zich naar het object toe of er vanaf beweegt.
Zie ook: rijder

Zuid-Oost-Pers
Persdienst van x Stichting, in 1947 opgericht door vijf dagbladen uit het Zuiden en Oosten van Nederland.

zwaardvis
Jargon bij Het Parool, door de eindredacteur gebruikt wanneer de deadline een uur naar voren verschuift.

zwartkijker
Iemand die geen kijkgeld (omroepbelasting) betaalt, maar wel televisie kijkt. Het kijkgeld werd in […] afgeschaft.

zwijggedrag

zwijgspiraal

 

  1. No comments yet.

  1. No trackbacks yet.