Hoofdstuk 2 Aanvullende vragen en opdrachten

2.2.1 Verzamelen van informatie, nieuwsgierigheid, 4.5.4 Zelfonthulling    

Misbruikt door Ischa
Met oprechte interesse valt of staat een interview, schrijven we in paragraaf 2.2.1. Maar hoe wek je het vertrouwen van je gesprekspartner, zodat ze je vertellen wat jij graag wilt weten? Rogier Proper (scenarioschrijver, journalist): ‘Ischa Meijer had de truc dat hij altijd veel over zichzelf zat te ouwehoeren. Soms vertelde hij meer over zichzelf dan dat hij vragen stelde. Maar juist doordat hij zoveel van zichzelf gaf, haalde hij bij mensen heel veel naar boven. Mies Bouwman is met open ogen in die val getrapt. Meijer had bij haar zitten huilen en zij had ook allemaal dingen over zichzelf verteld. In de uitwerking liet hij zijn uitspattingen natuurlijk weg en toen stond zij ineens met allemaal persoonlijke dingen in dat interview. Dat ging haar te ver, ze voelde zich echt misbruikt en was ontzettend kwaad.’

 (Bron: Interview door Merlijn Ensing, student journalistiek, www.humedia.nl, 4 april 2009)    

Discussiestof
Was het terecht dat Mies Bouwman zich misbruikt voelde? Vergelijk ook het beruchte interview van Ischa Meijer met toenmalig burgemeester Bram Peper, aangehaald in vraag 5.19.    

2.2.5 Publicatie
Washington Post economic and domestic policy blogger Ezra Klein has called for newspapers to make full interview transcripts available online, where there are not the traditional space restrictions of a print edition.

Zie: http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/13/should-newspapers-publish-full-interview-transcripts-online/    

Discussiestof
Lees het desbetreffende artikel en bediscussieer dit idee.    

2.8 Een goede interviewer    

Matthijs: de beste tv-interviewer
Lees het volgende bericht:    

HILVERSUM – VARA-presentator Matthijs van Nieuwkerk is volgens zijn vakbroeders de beste tv-interviewer. Dit blijkt uit een rondgang van de VARA-gids langs presentatoren en mediajournalisten. Van Nieuwkerk wint daarmee de Sonja Barend Award, een nieuw jaarlijks initiatief van de gids. Ischa Meijer’s interview met Annie M.G. Schmidt uit 1992 werd verkozen tot beste tv-interview aller tijden.
Van Nieuwkerk won met De wereld draait door eerder de Zilveren Nipkowschijf en de Televizierring. Hij beschouwt de Sonja Barend Award als een aanmoedigingsprijs en heeft weer zin in het nieuwe seizoen, blijkt uit zijn reactie in het zomernummer van de gids.
‘Ik kan nauwelijks uitleggen wat ik doe. Niet omdat het zo bijzonder is hoor, ik wil vooral zeggen: ik doe maar wat. De Volkskrant schreef een keer een erg aardig stukje waarin de schrijver mij met een improviserende jazzmusicus vergeleek. Zo voel ik het ook wel’, aldus Van Nieuwkerk.
Ruim honderd tv-makers en mediajournalisten zijn benaderd voor het onderzoek, ruim veertig mensen hebben gereageerd en een stem uitgebracht, onder wie Rick Nieman (RTL4), Jack van Gelder (TROS), Rutger Castricum (GeenStijl) en Cees Grimbergen (NCRV).
(Bron: ANP, 29 juni 2009)    

Opdracht
Schrijf een betogende tekst over de stelling ‘Matthijs van Nieuwkerk is de beste tv-interviewer’. Betrek in je betoog de kritiek op Van Nieuwkerk, onder anderen van Ron Kaal (zie hoofdstuk 1 van de website, Kleine encyclopedie van interviewers). Is Van Nieuwkerk altijd goed of alleen in zijn genre, het entertainment-interview?    

Scherp instinct
In hoofdstuk 1, paragraaf 2.8 (website) onder het kopje ‘Scherp instinct’ vraagt de interviewer aan Frénk van der Linden: Wat maakt jou een goede interviewer?

Wat impliceert deze vraag?    

2.8 Een goede interviewer, 4.5.1 Doorvragen    

Vastslaan en strakhouden
In het interview- en discussieprogramma Buitenhof interviewt Clairy Polak PvdA-fractievoorzitter Job Cohen. Het gesprek begint met een terugblik op het ontslag van de Rotterdamse PvdA-wethouder Dominic Schrijer, die niet meer het armoedebeleid voor zijn rekening wil nemen. Onderstaand volgt een transcriptie. Analyseer het interview.

- Had u als partijleider toch niet moeten proberen om hem te behouden?

- Heeft u het geprobeerd?
‘Nou, we zijn daar wel met mensen mee bezig geweest.’
- Met mensen bezig geweest?

- Bent u er zélf mee bezig geweest?

- En toch snap ik niet dat u zegt: we zijn ermee bezig geweest. Dat u er zelf niet mee bezig bent geweest om een wethouder van de tweede stad van het land – een belangrijke gezichtsbepalende wethouder zegt u zelf – om die te behouden voor het bestuur waar de Partij van de Arbeid zo’n grote rol in speelt.

- Ja maar, meneer Cohen. U bent de man van de boel bij elkaar houden.

- U hebt het geprobeerd, zegt u.

Hierna gaat het gesprek over de dreigende bezuinigingen van de overheid die desastreus zijn voor het armoedebeleid van gemeenten. Na er een tijdje over gepraat te hebben, komt Clairy terug op Schrijer.
- Hebt u nu wel contact met Schrijer?
‘Jazeker.’
- Dus voor die tijd niet en nu die weg is, wel?
‘Ik heb hem vlak voordat het op barsten stond geprobeerd hem te bereiken en dat is toen niet gelukt.’
- U kreeg hem niet aan de telefoon?
‘Nee.’
‘Ik weet ook wel waarom dat is – en dat is een beetje raar – [Clairy kijkt ongelovig c.q. vilein], hij had mij in zijn mobiel gezet onder een andere naam. […]
- U had ook in de auto kunnen stappen en naar hem toe kunnen gaan.
Cohen zwijgt en Clairy gaat verder over een ander onderwerp.
(Bron: Buitenhof, 22 mei 2011)    

3.3 Research, 4.3.1 Soorten interviewvragen    

Dalrymple
William Dalrymple (1965) is historicus en schrijver van reisverhalen. In 2009 publiceerde hij zijn negende boek: Nine Lives: In Search of the Sacred in India. In een interview in Bangkok Post worden achtereenvolgens de volgende vragen gesteld.

1 Let’s talk first about ‘Nine Lives’. How is it different to your previous books?
2 Can you tell us about some people in the book?
3 Why is it important that these stories be told?
4 What was it like jumping back into travel writing after a 5-year hiatus?
5 Where did your interest in subjects such as religion and India begin?
6 Where are you working on now?
(Bron: Bangkok Post, 10 november 2010)    

Opdracht
Lees het intermezzo ‘Geen flauw benul’ aan het eind van paragraaf 3.3 en bekijk het lijstje met vragen uit The Art of the Author Interview (paragraaf 4.3.1, ad 2). Geef commentaar op de vraagstelling.    

3.4.2 Locatie, 4.2 Gespreksintroductie    

Een stroef begin
Muse, een wekelijkse bijlage bij Bangkok Post, interviewt Warattada Pattarodom, directeur van een PR-bureau. In het begin loopt het interview stroef.

‘Aloof and taciturn almost throughout the first part of our conversation, she did not seem to enjoy flashing back and recalling her childhood memories. But once we reached the topic of dharma, the 45-year-old suddenly became animated and more at ease. The awkward and uncomfortable atmosphere in the company’s conference room where the interview took place gradually diminished.’
(Bron: Muse, 10-16 juli 2010)     

Opdracht
Geef een verklaring voor het moeizame begin van het interview.
N.B.Dharma is een begrip uit het Boeddhisme.

4.2.1 De eerste indruk, vooroordelen
Op de website www.interviewenindepraktijk.noordhoff.nl schrijven we dat volgens psychologen experimenten aantonen dat iedereen onbewust bevooroordeeld is. We noemen vier voorbeelden. Hier voegen we een vijfde aan toe

5 IAT-test
Mensen die een IAT-test doen, blijken onbewust behoorlijk negatieve associaties te hebben met etnische minderheden of vrouwen. Ook als ze racisme en seksisme in hun dagelijks leven hartgrondig veroordelen. Het idee is simpel. Je moet woorden die op het beeldscherm verschijnen naar een categorie links of rechts sturen. Als de testpersoon hapert, is dat een indicatie van onbewuste en automatische associaties. De test is te vinden op http://implicit.harvard.edu.

(Bron: NRC Handelsblad, 21-22 november 2009)

4.2.1 De eerste indruk, zitplaats 

Naast elkaar op de bank
Arusa Pisuthipan interviewt Sasitorn ‘Laura’ Wattanagool, tv-presentatrice, model en columnist voor het tijdschrift Mother and Child en de krant Bangkok Business. De interviewster schrijft: ‘Laura chose a comfy couch for the talk so that we could sit side-by-side instead of confronting each other across a table – and that made our appointment a nice, enjoyable chat rather than a formal media interview.’

(Bron: Brunch magazine, zondagbijlage bij Bangkok Post, 24-30 juli 2011) 

Opdracht
Geef commentaar op de keuze van de zitplaats. 

4.3 Vragen stellen

Kee Chatametikool
In een interview met de Thaise film editor Kee Chatametikool kwamen we de volgende vragen tegen. Geef commentaar en verbeter de vraagstelling.

1 Do you think editing and montage make cinema unique, or at least different from other art, say, a play or opera, because the way images are arranged and designed for the viewers?
2 People often complain that independent films are slow. Perhaps because we’re familiar with fast-paced, narrative-driven Hollywood films. You’ve done a few independent American movies; do you think maybe one day you can edit, say, a Hollywood action film?
3 What is the most important thing to you when you make each editing decision? Is it rhythm? Or is it the narrative?
(Bron: Bangkok Post, 23 april 2010)

Stella McCartney
Het Thaise tijdschrift Muse, een bijlage van het engelstalige dagblad Bangkok Post, interviewt modeontwerpster Stella McCartney, dochter van Paul McCartney. Stella is veganiste en weigert te werken met leer en andere dierlijke producten. Bij de opening van haar winkel in Bangkok krijgt ze 5 vragen voorgelegd. Geef commentaar op de volgende drie.

- You interned for Christian Lacroix and Edward Sexton even before you entered college, and for some reason, there is Sexton’s tailoring and Lacroix’s larger-than-life oomph in your designs. How do you think those two have influenced you, whether knowingly or unknowingly, or what have you learned from them?
- Strangely, your recent collections seem to be influenced by sportswear and sports gear, and of course you have been collaborating with Adidas for eight years already. Would you say sports has always been your interest from the beginning, or does the collaboration help reinforce your interest somehow?
- Tell us something about designing for Team GB. How do you handle the pressure of designing for those who are not your normal audience (both the athletes and their fans) and what is the British essence you try to achieve in the design?
(Bron: Muse, Bangkok Post, 18 augustus 2012)

4.3.1 Soorten interviewvragen   

Uitgesproken
In de tv-documentaire ‘Uitgesproken’ komt de familie Karim aan het woord. Acht jaar eerder naar Nederland gevlucht, zijn de gezinsleden onlangs gedwongen teruggekeerd naar Irak. Onze regering had een ‘zorgvuldige’ afweging gemaakt: het land van herkomst is veilig. De interviewer vraagt aan de kinderen ‘Je wilt eigenlijk weer terug naar Nederland?’ Wat vind je van deze vraag?

(Bron: Trouw, 6 juni 2011)

4.3.4 Volgorde van interviewvragen, 6.10 Voorlichters

Wat is je vraag?
De vraag die voorlichters mij het meest stellen  – vlak voor een interview met hun bestuursvoorzitter, minister of wie dan ook –  is: ‘Wat wordt je eerste vraag?’ Ik word altijd narrig van die controlfreaks. Je vragen weggeven is een hoofdzonde voor een zichzelf respecterend journalist. En er wordt wat mij betreft bij televisie maken al te veel geprept. Mijn antwoord is dan steevast: ‘Dat zeg ik nooit, maar vooruit, de tweede vraag mag je wel weten …*betekenisvolle stilte*: of de eerste meeviel’. Ik heb ook wel eens de indruk dat de geïnterviewde zich schaamt voor z’n voorlichter en mij aankijkt met een blik: ‘Ik kan het heus wel zelf, hoor, maar we moeten hier maar even doorheen.’ Voorlichters en journalisten – het is een lastige relatie

(Bron: Hella Hueck, http://blogs.rtlnieuws.nl/hella-hueck/770-wat-is-je-vraag.html, 9 oktober 2012)

Discussiestof
Hella Hueck vindt dat een ‘zichzelf respecterend journalist’ zijn/haar vragen niet mag weggeven. Wat vind je van haar standpunt? Zou je ook weigeren je eerste vraag weg te geven? Betrek in je antwoord wat we in paragraaf 4.3.4 schrijven over volgorde van interviewvragen.

4.4 Antwoorden beoordelen

Vooroordelen over kathoeys
De Thaise Baramee Phanich is een zogeheten kathoey. Ze werd geboren als man maar voelt zich een vrouw. Sommige kathoeys hebben er een sekseveranderende operatie voor over. Anderen laten zich niet opereren, maar dragen wel vrouwenkleren. In 2012 stond de Thammasat universiteit toe dat kathoeys bij de uitreiking van de bachelordiploma’s vrouwenkleding onder hun toga dragen. Baramee is een van de eersten die van de regeling gebruik maakt. Niet toevallig, want haar scriptie ging over cross-dressing en de houding van de samenleving ten opzichte daarvan.

In een interview (vraag-antwoordmodel) in Bangkok Post luidt een van de vragen: Do you think people are more openminded about this issue? Beoordeel het antwoord op de zes criteria die in paragraaf 4.4 worden genoemd.
‘If people don’t like you, it’s their right and I respect that. But if people don’t like you or understand you, then it is your duty to help them understand. We can solve every problem with understanding and reasoning, not by asking for sympathy. I don’t beg for sympathy, I beg for you to let me explain things to you. I will explain it to one person at a time, if that’s what it takes.’
(Bron: Bangkok Post, 29 augustus 2012)

4.4.3 Relevantie    

Ramsey Nasr
Ramsey Nasr is stadsdichter van Antwerpen en dichter des vaderlands (Nederland). In een interview wordt hem gevraagd: Dicht je anders als stadsdichter of dichter des vaderlands? Zijn antwoord luidt: ‘Ja, je kunt zo mensen bereiken die nooit poëzie lezen. Ik wist al vroeg dat ik dat wilde en ik vind het geweldig. Ik kan ook een mening geven. Zo kreeg ik gisteren een e-mail van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. “Je sonetten zijn de talk of the coffee corner.” Naar aanleiding van 400 jaar Nederlands-Amerikaanse betrekkingen had ik minister Verhagen vergeleken met een luchtbed. Omdat hij als een morele misthoorn slaafs Amerika volgt. Soms schrijf ik op uitnodiging, soms komt het vanzelf. Als er echt iets aan de hand is, krijg ik een seintje van de redactie van NRC Handelsblad.  Bijvoorbeeld met de aanslag tijdens Koninginnedag. Onlangs, toen Simon Vinkenoog overleed, besloot ik zelf een gedicht te schrijven.’

(Bron: Uit-agenda Rotterdam, oktober 2009)    

Vraag
Wat vind je van dit antwoord?     

4.5.1 Doorvragen    

Arie Boomsma
Lees het begin van een interview met televisiemaker Arie Boomsma (Ontopic, Veertig dagen zonder seks, Loopt een man over het water (afgeblazen door de EO)).

‘Arie Boomsma heeft die ochtend, in zijn dagelijkse radioprogramma Dit is de Dag, een gesprek gehad met Ivo Niehe over diens theatershow. Het lukte “aardig”: “Bij Niehe moet je altijd zoeken tussen de profesionele façade, het gladde praten en de persoon daarachter.” In zijn show stelt Niehe volgens Boomsma veel vragen, maar hij geeft ook de antwoorden.’
(Bron: NRC Weekblad, 26 september-2 oktober 2009)    

Vraag
Wat laat de interviewer na?

De droom van Thaksin
Het Australische tv-programma Lateline praat met de Thaise oud-premier Thaksin, die in 2006 door een militaire coup is verdreven en sindsdien in ballingschap leeft. Thailand staat aan de vooravond van de verkiezingen; Thaksin’s jongste zuster is lijsttrekker van de grootste oppositiepartij, die voornamelijk bestaat uit Thaksin-aanhangers. De interviewer wil wel eens weten of Thaksin de ambitie heeft om terug te keren als minister-president. Nee, zegt hij, ik wil liever gaan doceren. ‘That’s my dream. Playing golf. Giving guidance for my children — for their business endeavours. That’s what I really want to do. My youngest sister is already there, so no need for me to go back as a prime minister.’

(Bron: Bangkok Post, 31 mei en 1 juni 2011)

Vraag
Welke doorvragen liggen hier voor de hand?

4.8 Gesprek leiden

Oh oh Cherso
In de hitserie Oh oh Cherso (RTL5) hebben acht jonge Hagenezen (eigenlijk Scheveningers) een heleboel (dronkemans)lol op het eiland Kreta. Jeroen Pauw vraagt in Pauw & Witteman aan een van de deelnemers, Robert (‘Jokertje’ in de serie): ‘Wat vinden je ouders van dat hoeren en snoeren?’

Opdracht
Hoe zou jij reageren op deze nogal confronterende vraag?

5.3.3 Gesimuleerd spreektaal    

Brainpower
Lees onderstaande passage uit een interview met Gertjan Mulder, beter bekend als de rapper Brainpower.

‘Toen we elkaar [Freek de Jonge] ontmoetten, konden we het goed met elkaar vinden. Ik wil mezelf niet op de borst kloppen, maar ik snap hem en herken in hem wel iets van mezelf. Hij is volgens mij enorm gevoelig. Hij zegt dat als hij het podium opgaat, het net is of iets bezit van hem neemt.’
(Bron: NL10, 14-27 oktober 2009)    

Vraag
Geef commentaar op het taalgebruik.

5.3.4 Nauwkeurigheid van het citaat

Hardnekkig verkeerde citaten
‘Misquotations are the only quotations that are never misquoted’, heeft de Britse biograaf Hesketh Pearson eens opgemerkt. Ga van de volgende bekende uitspraken na of ze ooit in die vorm zijn gedaan. Indien niet, wat is er dan wel gezegd?

1 I don’t read medical books for fear of dying of misprint; Mark Twain.
2 Reports of my death are greatly exaggerated; Mark Twain.
3 With the newspaper strike on, I wouldn’t consider dying; Bette Davis.
4 I want to be alone; Greta Garbo.
5 Play it again, Sam in de film Casablanca.
6 Me Tarzan, you Jane; Johnny Weissmuller.
7 Elementary, my dear Watson; Sherlock Holmes, in de boeken van Arthur Conan Doyle.
8 The only tradition of the Royal Navy are rum, sodomy and lash; Churchill.
9 Well behaved women rarely make history; Marilyn Monroe.
10 It’s not true I had nothing on. I had the radio on; Marilyn Monroe.
(Bron: Roger Crutchley, Bangkok Post, 30 september 2012)

6.2 Politici    

Antwoord van 10 minuten
De ambassadeur voor Zuid-Afrika in Thailand, Douglas Gibson, wordt geïnterviewd door Themagazine, een wekelijks full-colour magazine bij de Bangkok Post. Gibson bekleedt de post sinds 2007, nadat hij sinds 1965 actief was geweest in de politiek. Die politieke achtergrond blijkt al direct nadat de interviewer zijn openingsvraag heeft gesteld (niet vermeld in het artikel), ‘His political skills became immediately apparent when my first question received a graceful 10-minute reply.’ (Bron: Themagazine, 10 juni 2010)    

Vraag
Wat zou jij in dit geval doen?    

6.5 Onwillige geïnterviewden    

Interview loopt uit de hand
De moslim advocaat Mohammed Enait liep op 11 december 2009 weg tijdens de tv-uitzending van Pauw en Witteman. Hij was daar te gast omdat Het Hof van Discipline de berisping van de Raad van Discipline tegen hem had vernietigd. De raadsman kreeg de berisping omdat hij weigerde op te staan voor rechters. Het is gebruikelijk dat advocaten opstaan voor de rechter om respect te tonen. Enait zegt vanwege zijn islamitische geloofsovertuiging dit niet te willen. Het oordeel van het Hof van Discipline luidde dat tegenover het respect voor de rechtelijke macht je ook respect mag verwachten voor de geloofsovertuiging. Daarbij oordeelde het Hof dat er “geen intentie van minachting van de advocaat” blijkt uit het handelen van Enait.

Na drie vragen van Witteman aan Enait nam Jeroen Pauw het interview over, maar dat gesprek liep al snel uit de hand, vooral toen Pauw hem bleef bestoken met de vraag waarom hij een hoofddeksel draagt:
- Waarom dat hoofddeksel?
- Waarom hecht je daaraan?
- Wat is er religieus aan dat hoofddeksel dan?
- Ontspan je.
- Nogmaals: omdat Mohammed een muts draagt, moet jij ook een muts dragen?
- Blijf nou even bij die muts.
Enait: ‘Ik zie dat u keer op keer dezelfde vragen blijft stellen.’
- De vraag was: waarom draag je een hoofddoek, eh of hoofdbedekking, muts, wat het ook is … en u zegt: Mohammed deed het ook al.
Verder noemde Pauw hem ‘een provocateur’, Enait verweet Pauw ‘Je leeft in een grachtengordel en weet niet wat gebeurt in deze samenleving’ en hij noemde de presentatoren en de redactie van Pauw en Witteman ‘elite-racisten’. Witteman maakte een eind aan de woordenstrijd door versneld het vaste programma-onderdeel ‘Zapservice’ in te schakelen. Daarna was de stoel van de advocaat leeg.    

Nog een stukje, ontleend aan Trouw, 14 dember 2009:
Jeroen Pauw: ‘Jullie? Wie zijn jullie?’
Mohammed Faizel Ali Enait: ‘Ja, wat denk je? De elite-racisten.’
Pauw: ‘Elite-racisten?’
Enait: ‘Ja, de elite-racisten. Dat zijn de mensen die hier in de media zitten, hier in de redactie zitten en denken van ja, eh..ze kunnen zich alles permitteren als het gaat over orthodoxe moslims en allerlei eh, dingen lopen te zeggen. Eigenlijk…’
Pauw: ‘Heb je nu het idee dat je goed bezig bent door te zeggen dat dit elite-racisten zijn omdat ze vragen waarom je de dingen doet die je doet?’
Enait: ‘Nee, het gaat om de manier waarop…’
Pauw: ‘Geef je jezelf dan nu een complimentje?’
Enait: ‘Je bent gewoon dédain bezig. Je bent gewoon bezig op een bepaalde manier je gast eh, te proberen eh…in diskrediet te brengen en hetgeen wat er eigenlijk is gebeurd is dat het Hof heeft gezegd: we leven in een multiculturele samenleving. Maar ik had al bij u, bij het eerste gesprek, toen zei u aan mij hier buiten: ‘Ik geloof niet in de multiculturele samenleving’.’
Pauw: ‘Nee.’
Enait: ‘Dus u bent geen…dus u gelooft niet in de multiculturele samenleving.’
Pauw: ‘Nee, tuurlijk geloof ik niet…maar het doet er niet toe, want ik wil dat wel zeggen: ik geloof niet in de multiculturele samenleving.’
Enait: ‘Dat geeft aan dat u geen honest broker bent.’
Pauw: ‘Geen wat? Geen honest broker? Ik ben helemaal geen broker.’    

Opdracht
Bekijk de gehele uitzending en analyseer het interview. Hoe zou het interview niet uit de hand zijn gelopen?    

6.9 Kwetsbare personen
Paul Hellmann interviewde de beroemde zoöloog en etholoog Konrad Lorenz voor het Algemeen Dagblad, voorafgaand aan de uitreiking van de Nobelprijs voor geneeskunde en fysiologie aan hem. Ter sprake kwam onder andere dat Lorenz in 1938 lid was geworden van de nazipartij en zo een leerstoel had bemachtigd. Lorenz schreef in die tijd dat al zijn wetenschappelijk werk was toegewijd aan de ideeën van het nationaal socialisme. Tijdens het interview zei Lorenz dat hij zich schaamde dat hij zo naïef en stom was geweest om zich een tijd lang in te laten met de nazi’s.

Onvermeld liet Hellmann dat zijn vader, die in 1943 werd vergast in het vernietigingskamp Sobibor, en Lorenz van jongsaf aan boezemvrienden waren geweest. ‘En ook niet dat Lorenz in tranen spijt betuigde. Dat kon ik niet opschrijven, het werd te persoonlijk. Spijt voor iets wat nooit meer is goed te maken.’
(Bron: NRC Handelsblad,  28 november-4 december 2009)    

Discussiestof
Hoe kijk je tegen Hellmanns beslissing aan om deze quote weg te laten? Betrek in je overwegingen het volgende: In paragraaf 6.9 vertelt Jan Tromp dat hij een schokkende passage wegliet uit zijn interview met staatssecretaris Ger Klein. Betty Mellaerts vertelt in vraag 2.14 dat ze niet doorvroeg, toen ze geconfronteerd werd met de plotselinge melancholie van de geïnterviewde. Zie ook paragraaf 4.5.5: niet doorvragen, en paragraaf 2.2.1, waarin we de vraag opwerpen: wat te doen als je bang bent voor het voeren van een gesprek over een onderwerp waar je nauw bij betrokken bent?    

6.9.4 Kwetsbare personen, slachtoffers van verkrachting
In subparagraaf 6.9.4 (boek) zegt Mary Hargrove (Arkansas Democrat-Gazette) over het afnemen van gevoelige interviews: ‘If I didn’t have children, this would be much tougher.’    

Opdracht
Schrijf een betogende tekst over deze uitspraak.    

6.10 Voorlichters, woordvoerders en spindoctors; 6.11 Sporters en trainers; 7.3 Contact met de media    

Kees Jansma
Kun je tegelijk perschef zijn van Oranje en journalist? Kees Jansma was het 7 jaar. We citeren enkele passages uit een portret van hem.

* Johan Derksen, hoofdredacteur van Voetbal International, noemt in dit kader de dubbelfunctie van Jansma  als journalist en perschef ‘ongeloofwaardig’. ‘Dat voelt hij zelf ook wel een beetje. Ik zag hem laatst  bij Studio Voetbal en toen riep hij om de andere zin dat hij journalist is.  Toen de beelden  binnenkwamen met de overtreding van De Jong wist hij zich  met zijn figuur geen raad en zat de functie van persvoorlichter hem in de weg. Hij wordt dan een diplomaat terwijl de journalist Jansma normaal gesproken De Jong volledig zou afmaken.’ (De desbetreffende overtreding betrof een tackle waarbij de andere speler een gebroken been opliep.)
* ‘Ik snap helemaal niets van al zijn dubbelfuncties’, zegt Maalderink [verslaggever van de NOS]. ‘Maar eigenlijk is dat  nooit echt door iemand aan de kaak  gesteld. En ik weet ook wel waarom. Iedereen heeft er eigenlijk alleen maar voordeel van. Ik ook. Jansma wil zó graag de schijn van partijdigheid voorkomen, dat hij er extra moeite voor doet  om spelers voor de camera’s van de NOS te brengen. Jansma dwingt zowel bij de internationals als bij de journalisten ontzag af.  Alleen als ik een  kijker van Sport 1 was,  zou ik misschien een brief sturen met de vraag: ‘Wat is het voor onzin dat de perschef van Oranje programma’s presenteert?’
* Jansma is in zes jaar tijd uitgegroeid tot een zeer gewaardeerde perschef.  Onder zijn leiding is het mediabeleid bij Oranje geprofessionaliseerd.  Marina Witte, directeur van de Nederlandse Stichting Sportpers, vindt dat Jansma de media ‘als geen ander begrijpt’. En: ‘Sinds Kees voor de KNVB werkt is de finishing touch gekomen in de samenwerking tussen de bond en de sportpers.  Door zijn charisma kan hij ook spelers overtuigen.’
* Derksen: ‘Ach, zoals iedere journalist is Kees ook gevoelig voor kritiek. Maar ik heb soms  de indruk dat Kees ook gevoelig is voor kritiek die op een international in de media verschijnt. Hij moet zich niet opstellen als het geweten van Oranje.  Niettemin ben ik dolblij met Kees.  In de veertig jaar dat ik meeloop  heeft Oranje nog nooit zo’n goede perschef gehad. Eindelijk worden de media  serieus genomen.’
(Bron: NRC Handelsblad, 11 oktober 2010)    

Opdracht
Schrijf een betogende tekst over de dubbelfunctie van Kees Jansma.    

6.14 Anonieme bronnen    

Geen toestemming om met de pers te praten
Anonieme bronnen dienen anoniem te blijven. Lees de volgende passages uit een verhaal over antikraak.

* ‘Neem de bewoonster (22) van een witgepleisterd arbeidershuisje in Culemborg. Ze wil niet met haar naam in de krant, want contact met de pers is tegen de regels van haar antikraakcontract. Ze heeft al een waarschuwing gekregen, omdat ze contact had opgenomen met de eigenaar van het pand. Ook dat is tegen de regels. Bij een volgende overtreding riskeert ze een boete – en uitzetting.’
* ‘Zo wonen in het Westland een 22-jarige man en een 24-jarige vrouw samen in twee klaslokalen van een oude school – voor 350 euro per maand. Ook zij hebben geen toestemming om met de pers te praten en willen daarom niet met hun naam in de krant. Eerst was Alvast hun antikraakbeheerder. Vorig maand sloot de gemeente een nieuw akkoord, nu met Camelot.’
(Bron: NRC Handelsblad, 6 november 2009)    

Discussiestof
Hebben de journalisten die dit artikel schreven, de nodige zorgvuldigheid in acht genomen bij het anonimiseren van betrokkenen?    

7.1 Macht en invloed van de media    

Verdonk: Ik kwam niet aan de beurt
Rita Verdonk wijt het verliezen van haar Tweede Kamer-zetel aan de media. Volgens Verdonk is ze bijvoorbeeld amper uitgenodigd door actualiteitenrubrieken op televisie. ‘Ze geven geen reden aan. Ze waren dan vol of zoiets’, zegt ze in een uitgebreid interview in Privé. ‘Omdat ik zo klein was, kwam ik niet echt aan de beurt. Het was een vicieuze cirkel. Als je alleen bent, kom je ook minder in de pers. De mensen zeggen dan: “Ik heb je nergens gezien, dus hebben we maar niet op je gestemd.”’

Volgens Verdonk is er ook een verkeerd beeld van haar neergezet in de media. ‘Ik zat in de Tweede Kamer helemaal in mijn eentje. Van niemand kreeg ik steun. Dan ben je de hele dag aan het debatteren en zit je ‘s avonds naar Pauw & Witteman te kijken, waar een fijne collega uit de Tweede Kamer vertelt: “Tja… Rita was er weer niet.” Dat ik de hele dag twee zalen verder zat, dat zegt hij er dan even niet bij.’
(Bron: www.mediacourant.nl, 3 oktober 2010)    

Discussiestof
Heeft Rita Verdonk gelijk met haar verwijt dat de media schuldig zijn aan het verlies van haar kamerzetel? Of overschat ze de macht en invloed van de media?    

7.3 Contact met de media
Minister Ella Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie) bezoekt in april 2008 de Stadsboerderij Utrecht-Overvecht. Rutger Castricum van Geenstijl.nl, die achter haar staat, schudt zijn hoofd , maakt met zijn hand een kletsgebaar en gaapt. Vervolgens loopt hij naar de minister, stelt enkele vragen over de aanwezige actievoerende bewoners en begint het de minister dan knap lastig te maken, wanneer hij refereert aan de benoeming van Dig Istha tot interim-communicatiemanager op het minister van VROM.    

- Als u nou zo hier bent, staat u dan wat steviger in uw schoenen, nu u uh een spindoctor heeft.
‘Ja, ik weet niet waar dat beeld vandaan komt. Ik heb geen spindoctor hoor.
- U heeft een nieuwe spindoctor.
‘Oké, dan weet u meer dan ik. Fijn. Goed’    

Vogelaar draait zich om. Castricum loopt achter haar aan.    

- Is niet zo? Is dat niet zo, mevrouw? Mevrouw Vogelaar, netjes antwoord geven. NU. Mevrouw Vogelaar.’
‘Mag ik dat zelf beslissen?    

De minister blijft doorlopen en Castricum bombardeert haar met een spervuur van vragen.    

- Waarom, waarom wilt u daar niet op ingaan? Waarom wilt u daar niks over zeggen? Ik vroeg me namelijk vooral af of u dat niet als gênant ervaart dat u als minister een spindoctor nodig heeft. U geeft er geen antwoord op? U kunt er toch wel netjes over praten? Ik denk dat de spindoctor zou zeggen nu: nou, kan je beter Rutger even netjes antwoord geven. Dat komt goed over op de camera. Dan zien de mensen ook een beetje dat u goed met de media om kan gaan. Dan houdt u gewoon uw mond. U bent toch minister. Ik loop gewoon achter u aan hoor. Waarom geeft u geen antwoord? Wat is dat voor iets geks?
‘Omdat ik op onbeschofte vragen geen antwoord geef.’
- Dat is toch geen onbeschofte vraag? In de media is bekend dat u een spindoctor heeft. Daar kan u toch gewoon over praten. Dat is toch geen onbeschofte vraag. Wat is dat nou voor onbeschofte vraag? U bent minister, ik ben journalist, en ik vraag u iets over uw spindoctor……    

En zo gaat het nog een tijdje door. Het interview deed de minister geen goed, die toch al zwaar onder vuur lag in de Tweede Kamer. Ze werd door partijleider Bos in november 2008 tot aftreden gedwongen.    

Opdracht 1
Bekijk het hele vraaggesprek op http://www.youtube.com/watch?v=YKUHWD7Yw4s
en bedenk hoe de minister beter had kunnen reageren.

Zie ook www.communicatieonline.nl en http://nl.wikipedia.org/wiki/Ella_Vogelaar.    

Opdracht 2
Lees Politici, wees modern en ga keihard in tegen de grofheid. Ben je het met de schrijver eens of vind je dat hij overdrijft? Geef een beredeneerd commentaar. Bedenk mogelijke reacties op de opmerking van Rutger Castricum tegen Femke Halsema.

  1. No comments yet.

  1. No trackbacks yet.