De ziel van de Isaan

19 twee uilen

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen (deel 1)
Huiselijk, intiem en vol plezier: zo omschrijft Tino Kuis de minder bekende muurschilderingen in de Isaan. In een vierdelige serie bespreekt hij ze. In deel 1: twee uilen, de kunstenaar en een optocht met vrouw.

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan
De meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

7 de kunstenaarDe muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden.

De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

De schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

De ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artiesten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

17 optocht met vrouwDe afbeeldingen bruisen van het leven. We zien een vrouw gedragen door twee mannen in een optocht, daarachter mannen op olifanten, begeleid door dames in kledij die hun borsten niet verbergen, dan dieren, beren, tijgers en een aap die een bloem plukt. Daarnaast dansende mannen die spelen op de khaen.

Alle tekeningen zijn gevuld met de uitbundige flora en fauna van toen de Isaan nog bijna geheel oerwoud was.

We zien allerlei soorten bomen, ook fruitbomen als papaya, jackfruit en tamarinde, wilde dieren als herten, tijgers, apen en uilen, huisdieren als honden, katten, buffels, eenden en kippen. Door alles heen mythische schepsels als geesten, de naga en de kinnari (half mens half vogel).


 

14 tijger valt man aan

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen (deel 2)
Huiselijk, intiem en vol plezier: zo omschrijft Tino Kuis de minder bekende muurschilderingen in de Isaan. In een vierdelige serie bespreekt hij ze.
In deel 2: Tijger valt man aan, de Boeddha verlaat zijn vrouw en kind, de Boeddha kijkt om naar zijn concubines en overwinning op Mara.

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan
De meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

18 de Boeddha verlaat zijn vrouw en kindDe muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden.

De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

De schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

13 Verlichting of Overwinning op MaraDe ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artiesten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

De afbeeldingen willen ook een verhaal vertellen in cartoon-achtige reeksen van afbeeldingen, verhalen die de monniken in de tempels voordroegen.

Over het leven van de Boeddha zoals zijn geboorte, zijn vertrek uit het paleis om de waarheid te zoeken, zijn Verlichting en zijn overlijden en crematie. Over de vorige levens van de Boeddha (jakata’s genoemd), vooral de laatste tien die ieder een boeddhistische waarde moeten uitdrukken.

Op onderstaande afbeelding zien we de Boeddha als hij uit zijn paleis vertrekt om de waarheid te zoeken, omkijkend naar zijn concubines en links boven zijn vrouw met hun kind Rahula in de armen.

3 paleis als Gautama vertrekt 2

De Boeddha’s Verlichting, zijn overwinning op Mara, de godin van de Aarde die hem nog op het laatst probeert te verleiden, wordt midden rechts uitgebeeld.


 

16 de Hel

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen (deel 3)
Huiselijk, intiem en vol plezier: zo omschrijft Tino Kuis de minder bekende muurschilderingen in de Isaan. In een vierdelige serie bespreekt hij ze. In deel 3: Gift van de witte olifant, gift aan de bedelaar, brakende Boeddha en de hel.

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan
1 brakende BoeddhaDe meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

De muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden. De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

De schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

11 Vessantara Jakata gift van paardenDe ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artiesten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

Veelvuldig zien we de Boeddha’s voorlaatste incarnatie die vrijgevigheid moet benadrukken. Het is het verhaal van Prins Vessantata (Thai: Phra Wetsandon, Isaans Pha Wet) die eerst zijn witte olifant weggeeft aan een naburige koning die, lijdend onder droogte, meent dat een witte olifant regen brengt. Dan geeft Pha Wet een stel paarden weg en een bedelaar krijgt juwelen (zie de twee afbeeldingen). Nadien schenkt hij ook zijn vrouw en kinderen aan de god Indra, vermomd als een Brahmaan. Gelukkig worden ze later weer herenigd.

15 Pha Wet geeft een rozenkrans aan een bedelaar

Een heel bijzondere afbeelding is de Boeddha die moet overgeven en naast hem een huilende metgezel die zijn hand voor de ogen houdt (foto rechtsboven).

Er zijn, voor zover ik weet, geen andere afbeeldingen van een lijdende Boeddha. Altijd laten de beelden de Boeddha zien als een minzame, onaangedane figuur, los van het lijden van deze wereld. Hij is hier een gewoon mens met de maag-darm aandoening die hem het leven zou kosten. Op de afbeelding ernaast (hier niet weergegeven) zien we zijn crematie.

Ook delen van verhalen uit het Hindoe epos, de Ramayana (Thais: Ramakien) worden getoond waarbij echter Phra Ram (incarnatie van de god Vishnu) wordt vervangen door een boddhisattva, een Boeddha-in-wording.

De Sin Sai verhalen zijn ook populair in de afbeeldingen. Het gaat om een yak, een reus, die een mooie vrouw, Nang Chantha, ontvoert en meeneemt naar het oerwoud. Haar familie gaat aarzelend op jacht naar de reus en slaagt er uiteindelijk in hem te doden. Nang Chantha, die van de reus is gaan houden in alle jaren dat ze samen waren, betreurt zijn dood en keert tegenstribbelend terug naar haar broer’s koninkrijk.

De boeddhistische hel mag ook niet ontbreken (foto boven).


 

5 drie oude vrouwen

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen (deel 4)
Huiselijk, intiem en vol plezier: zo omschrijft Tino Kuis de minder bekende muurschilderingen in de Isaan. In een vierdelige serie bespreekt hij ze. In deel 4: de Nariphon boom,  vrijend paar, feestvierders, boeren, drie oude vrouwen die het land bewerken, bevalling.

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan
De meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

De muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden. De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

De schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

De ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artisten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

Democratische tekeningen schreef ik hierboven. In de Isaanse muurschilderingen staan alle schepsels door elkaar heen terwijl in de royalistische schilderingen een scherpe scheiding wordt gemaakt: de goden en de Boeddha boven, in het midden de koningen, de monniken en de edelen en geheel onder het gewone volk.

Moralistisch mag duidelijk zijn. De schilderingen dienen ter leeringh ende vermaeck.

12 vrijend paar (loei)Erotisch zijn ze op veel plaatsen. Naaktheid wordt niet geschuwd maar is onschuldig en nauwelijks opwindend. Flirtende paren zijn niet zeldzaam, ze omarmen elkaar en op één afbeelding zien we een man in een optocht die zijn been om een vrouw slaat.

Aan de Nariphon boom groeien malse maagden als vruchten, in de rest van Thailand zijn ze netjes gekleed. Het vrijend paartje staat op een tempelmuur in de provincie Loei.

9 feestvierdersFun-loving (hoe heet dat in het Nederlands?) hoef ik nauwelijks te verklaren. De schilderingen zijn gevuld met dansende, zingende en Khaen-spelende mannen en vrouwen.

Maar ook werken is sanoek. Zie de afbeeldingen boeren en drie oude vrouwen die het land bewerken (foto boven).

Het gewone leven ontbreekt niet. Een afbeelding van een bevalling (zie onder). Een hurkende vrouw (beter dan liggend bevallen) die zich boven aan een touw vasthoudt.

Bron
Een uitmuntende gids met meer fraaie afbeeldingen:
Buddhist Murals of Northeast Thailand, Reflections on the Isan Heartland, Bonnie Pacala Brereton and Somroay YenYencheuy, Mekong Press, 2010

Het boek verwijst naar de volgende tempels (in bovengenoemd boek staan de kaarten waar de tempels zich bevinden):
In de provincie Khon Kaen: Wat Chai Si; Wat Sanuan Wari; Wat Ban Lan en Wat Sa Bua Kaeo
In de provincie Maha Sarakham: Wat Ban Yang; Wat Pa Rerai en Wat Phottaram

6 een bevalling

  1. No comments yet.

  1. July 7th, 2015