Het democratisch experiment van een absoluut vorst (2)*

Drie koningen

Koning Vajiravudh (Rama VI) lijkt in het hedendaagse Thailand min of meer vergeten. Terwijl zijn vader koning Chulalongkorn en grootvader koning Mongkut ook nu nog befaamd zijn. Vandaag deel 2 van Koning Vajiravudh, het democratisch experiment van een absoluut vorst, door Paul Bremer. Het is 23 oktober 1910: Koning Chulalongkorn overlijdt, en Vajiravudh wordt tot koning gekroond.

Ingrijpender moderniseringen dan onder Chulalongkorn
De opzet van Saranrom verandert. De kroonprins creëert zijn eigen Inner City, bewoond en gerund door mannen en voorgezeten door hemzelf als een welwillende vorst. Vajiravudh ontwikkelt met één van hen, de een jaar oudere Ram Rakkhop genaamd, een bijzondere relatie. Deze krijgt grote verantwoordelijkheden en belangrijke positie en wordt zijn rechterhand. Ook diens jongere broer Aniruttha krijgt een vooraanstaande rol met veel verantwoordelijkheden. Beiden vergezellen Vajiravudh steeds vaker naar officiële bijeenkomsten.

Koning Chulalongkorn mag dan bekend staan als de grote hervormer, het is een misvatting te denken dat alle moderniseringen ook al tijdens zijn bewind zijn ingevoerd. Zijn zoon Vajiravudh introduceert misschien nog wel ingrijpender moderniseringen en hij zoekt daarbij naar manieren om het land democratischer te maken. Dit is ook min of meer de opdracht die hij van zijn vader heeft meegekregen. Deze opperde ooit dat Vajiravudh tijdens zijn bewind een constitutie en een parlement zou moeten instellen.

Eén van de eerste besluiten die Vajiravudh als koning neemt, is het stichten van een middelbare school voor de jongemannen van zijn hofhouding. Hij moedigt ook anderen aan jongensscholen op te richten. Het oprichten van scholen, stelt hij, is een grotere bijdrage aan de ontwikkeling van het land dan een zoveelste tempel te laten bouwen. Over monniken zegt hij dat zij zich aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid onttrekken.

1917 Inwijding Chulalongkorn universiteit

Lager onderwijs voor jongens en meisjes
Uiteindelijk besluit Vajiravudh dat er lager onderwijs moet komen voor zowel jongens als meisjes en sticht hij zelf meerdere scholen en de eerste universiteit (foto: Inwijding Chulalongkorn universiteit, 1917). Hij moderniseert de gezondheidszorg en onder zijn bewind worden de eerste openbare ziekenhuizen geopend. Laat het openbaar vervoer uitbreiden en het eerste vliegveld in Thailand aanleggen.

Verder introduceert Vajiravudh Scouting, voetbalsport en andere teamsporten. In de New York Times verschijnt een artikel waarin wordt geschreven dat voetbal en de Boy Scouts beweging worden ingezet om van Siam een nieuwe natie te maken en dat dit ook een poging is om de jonge mannen te helpen te ontsnappen aan de twee grote verleidingen van gokken en opium.

Hij stimuleert het stoppen van het kauwen van betel omdat het de tanden zwart maakt en dit er, zeker in de ogen van Europeanen, onaantrekkelijk uitziet. Ook het (weer) lang laten groeien van het haar van vrouwen van de koninklijke familie. Dit in tegenstelling tot de ‘mannelijke’ haardracht die onder vrouwen in die tijd gangbaar is.

Eveneens dat vrouwen meer vrouwelijke kleding moeten gaan dragen. Voor ‘geciviliseerde’ puriteinse Britten en Amerikanen zijn de Siamese mannen en vrouwen vanwege hun typische namen en androgyne kleding en gedrag vaak moeilijk van elkaar te onderscheiden.

Hij moedigt aan dat vrouwen samen met hun mannen verschijnen bij openbare gelegenheden. Verder besluit hij dat alle Siamezen voortaan familienamen krijgen, iets wat tot dat moment nog helemaal niet bestaat. In vele opzichten lijkt het er op dat modernisering voor Vajiravudh hetzelfde is als Europeanisering.

Verzet van zijn eigen familie en de Thaise adel
Naarmate Vajiravudh meer sociaal-maatschappelijke en ook  politieke hervormingen doorvoert, stuit hij steeds vaker op verzet hiertegen, ook van zijn eigen familie en de Thaise adel. In 1912 is er voor het eerst in de geschiedenis van de monarchie een poging om deze omver te werpen. Een groep radicale hervormers probeert het paleis te bestormen uit woede over het uitblijven van een grondwet. De coupplegers worden veroordeeld, maar later door ingrijpen van de koning weer op vrije voeten gesteld.

Anderen noemen Varijavudh ‘een Engelse dandy die te veel geld en tijd besteedt aan het hofleven en weinig voor zijn volk doet’. Er zijn toenemende ongenoegens over zijn afwijkende leefstijl, met zijn vrienden, zonder huwelijk of nageslacht, betaald uit de algemene middelen. Of er ooit geprotesteerd is tegen de kosten van de vele vrouwen en kinderen van zijn voorgangers, vermeldt de historie niet.

Vajiravudh is in die tijd nog erg met zijn eigen ontwikkeling bezig. Hij probeert meer helderheid te krijgen over wat voor een man en koning hij wil en kan zijn. Zijn voorbeelden zijn zijn vader en zijn grootvader met hun harem, maar dat is niet hoe hij zijn eigen leven en koningschap wil vormgeven. In Europa was hij te gast geweest bij constitutionele vorstenhuizen. Koningin Victoria en prinsgemaal Albert waren het andere uiterste van wat hij in Siam gewend is. Maar het ‘Victoriaanse’ idee van romantische, monogame (heteroseksuele) liefde spreekt hem wel aan.

Vanwege zijn persoonlijke voorkeur, waar hij niet echt open over kan zijn, moet hij een eigen balans zien te vinden. Hij schrijft theaterstukken, vaak onder pseudoniem, waarin het steeds terugkerende thema is het recht te kiezen voor de liefde die je hart je ingeeft versus het voldoen aan de verplichtingen die je familie je oplegt. Waarschijnlijk ook als uitlaatklep speelt hij rollen in de door hemzelf geschreven toneelstukken.

Er is een doorgaand debat over polygamie versus monogamie en in hoeverre dat in wetten vastgelegd zou moeten worden. Vajiravudh wil dit niet allemaal wettelijk regelen, maar gebruikt zijn toneelstukken wel om het publieke debat aan te zwengelen. Hij wil niet zover gaan monogamie wettelijk voor te schrijven. Wel laat hij bijvoorbeeld de mannen aan het hof al hun familieleden registeren en laat hen daarmee meer verantwoordelijkheid nemen.

Oorlogsverklaring aan Duitsland
Tijdens de Eerste Wereldoorlog blijft Siam aanvankelijk neutraal vanwege relaties met zowel de Britten als de Duitsers maar als de kansen van de geallieerden keren vanwege deelname van Amerika kiest koning Vajiravudh hun kant. Hij verklaart Duitsland de oorlog en ziet deelname aan de oorlog mede als een goede kans om het Siamese nationalisme een impuls te geven.

vlagVajiravudh ontwerpt daarom ook een nieuwe (de huidige) en moderne vlag, in de kleuren rood, wit en blauw, om daarmee de nieuwe natiestaat zoals hij die voorstaat te symboliseren. Hij stuurt begin 1918 nog een regiment van 1250 man naar het front in Frankrijk. Negentien van hen zullen sneuvelen.

In 1920 keert ook de populaire pers zich tegen Vajiravudh. In spotprenten wordt hij afgebeeld met zijn dikke buik en spillebenen en wordt zijn manier van leven bekritiseerd. Het gegeven dat hij niet aan zijn verplichtingen voldoet nageslacht te verwekken, wordt tegen hem gebruikt.

Uiteindelijk lijkt Vajiravudh te zwichten voor de druk en verlooft zich in 1920 met de 28-jarige prinses Vallabha, dochter van een van de zonen van Mongkut. Zij laten zich samen veelvuldig zien bij openbare festiviteiten. Zijn eerdere ‘partners’ Ram Rakkhop en zijn broer verdwijnen naar de achtergrond.

Binnen een halfjaar wordt Vallabha echter, op grond van een vermeende zenuwzwakte, ingewisseld voor haar halfzuster. Niet lang daarna trouwt hij uiteindelijk met ene Indrasakhi Sachi. Zo wordt zij formeel de koningin.

Na een publieke aanvaring met zijn eega tijdens een toneelvoorstelling in ‘Het Paleis van Liefde  en Hoop’ nabij Hua Hin wordt de koningin officieel gedegradeerd tot concubine. De verontwaardiging daarover, ook in Europa en Amerika, is groot. De aanvaring betreft een publieke aanraking, wat taboe is, van Vajiravudh tijdens een toneeluitvoering door de negentienjarige Tew Abhaiwongse. Zij wordt gepromoveerd tot ‘Royal Consort’ en krijgt een nieuwe naam: Suvadhana. Uiteindelijk zou zij, 34 uur voor zijn dood, bevallen van het eerste en enige kind van Vajiravudh genaamd Bejaratana.

Evenals zijn vader sterft Vajiravudh, op 25 november 1925, na een kort ziekbed. Hij wordt maar 44 jaar. Prinses Bejaratana overlijdt in juli 2011; op 8 april 2012 werd in Bangkok met groot ceremonieel afscheid van haar genomen.

Geen moderne koning
Terugkijkend op het koningschap van Vajiravudh en vooral op de laatste tragische jaren daarvan, kan men concluderen dat het hem uiteindelijk niet gelukt is een moderne koning te worden. Dit mede door het keurslijf van het koningschap en de beperkingen van zijn tijd. Hoewel hij vele vooruitstrevende hervormingen doorvoerde, bleef hij ‘de kapitein op het schip’, zoals hij dat zelf ooit verwoordde. Pas zijn troonopvolger heeft in 1932, ten gevolge van een geslaagde en geweldloze coup, na in totaal 700 jaar absolutisme in Siam, een constitutie moeten aanvaarden.

Ondanks zijn streven verzamelde Vajiravudh de laatste jaren van zijn leven op dramatische wijze toch een harem. Uiteindelijk raakte hij beklemd tussen traditie en idealen. Eigenlijk was hij zijn tijd vooruit met zijn liberale wensen en goede voornemens. Hij was een ‘verlichte vorst’ op het op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

Over het tegen hem gebruikte verwijt een dandy te zijn: Het weinig robuuste mannelijke van de dandy wordt als decadentie gezien en is vaak een populair argument om de macho orde weer te herstellen. Zo werd Oscar Wilde, en velen met hem, opgesloten en gebruikt Poetin nu ook weer dit argument om zijn macht te bestendigen.

Een vraag die rijst is waarom Chulalongkorn heeft gedacht dat Vajiravudh zou kunnen slagen in die onmogelijke opdracht. Heeft hij gedacht dat zijn zoon de weerstand van de gevestigde orde wel zou kunnen overrulen en heeft hij misschien ook gemeend dat democratisering wel van bovenaf is op te leggen? Ook is niet duidelijk wat de doorslag heeft gegeven om niet vrijwillig af te zien van het absolute koningschap. Waren de Siamezen er niet klaar voor of was het vanwege eigenbelangen van het hof en de adel? (9 september 2015)

Om met Elsschot te spreken: Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren, en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren.

LITERATUUR
Gary L. Atkins,  Imagining Gay Paradise: Bali, Bangkok, and Cyber-Singapore,  Hong Kong University Press, Silkworm Books, 2012.
Scot Barmé,  Luang Witchit Wathakan and the Creation of a thai Identity,  Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1993.
Stephen Greene,  Absolute Dreams: Thai Government Under Rama VI, 1910 – 1925,  White Lotus Press, 1999.
Tamara Loos,  Sex in the Inner City: The Fidelity between Sex and Politics in Siam,  The Journal of Asian Studies, November 2005.
Kullada Kesboonchoo Mead,  The rise and Decline of Thai Absolutism,  Psychology Press, 2006.

* ‘Het democratisch experiment van een absoluut vorst’ is ook als pdf beschikbaar. Klik hier.

  • Trackback are closed
  • Comments (2)
    • Tino Kuis
    • September 9th, 2015 3:07pm

    Ik heb genoten van je verhaal, Paul, vooral omdat ik mijn mening over deze man moest herzien. Ik heb ook altijd gedacht dat Varijawudh weinig voor de Thaise natie deed en zich te veel bezig hield met het hofleven. Ik zie nu dat hij zich wel degelijk heeft ingezet voor een verbetering van het land. Zijn enige minpuntje is misschien dat hij nogal nationalistisch was en de drie pillaren van de Thaise staat, Natie, Godsdienst en Koning,propageerde. Hij schreef ook, onder pseudoniem, krantenartikelen. Een ervan was getiteld ‘The Jews of the East’, waarmee hij de Chinezen bedoelde die hij verweet te zeer op geld belust te zijn en alleen zichzelf bevoordeelden zonder iets voor het land als geheel te doen. Al met al toch een beminnelijk man met goede ideeen en een behoorlijke inzet.

    ## Code voor in de functions.php om site sneller te maken ## function saotn_removeQueryStrings( $src ) { if( strpos( $src, '?ver=' ) ) $src = remove_query_arg( 'ver', $src ); return $src; } add_filter( 'style_loader_src', 'saotn_removeQueryStrings', 10, 2 ); add_filter( 'script_loader_src', 'saotn_removeQueryStrings', 10, 2 );
    • Paul Bremer
    • September 10th, 2015 5:53am

    Goed te horen Tino dat mijn verhaal je blik weer wat verruimd heeft. Ik snap je moeite met nationalisme. Dat staat zeker sinds de wereldoorlogen begrijpelijk in een kwade reuk. In de tijd van Rama V en Rama VI was het vestigen van een natiestaat en het bijbehorende nationalisme waarschijnlijk onoverkomelijk om als land te overleven. Van Siam moest na alle concessies aan Frankrijk en Groot-Brittanie opnieuw een eenheid gesmeed worden en zo als te lezen valt in mijn verhaal moest ook deze steeds opnieuw verdedigd worden ten opzichte van de begerige Europese ogen.

    ## Code voor in de functions.php om site sneller te maken ## function saotn_removeQueryStrings( $src ) { if( strpos( $src, '?ver=' ) ) $src = remove_query_arg( 'ver', $src ); return $src; } add_filter( 'style_loader_src', 'saotn_removeQueryStrings', 10, 2 ); add_filter( 'script_loader_src', 'saotn_removeQueryStrings', 10, 2 );